Checklist

Proefrit checklist

40 punten vóór je koopt

Een proefrit is geen ritje om te kijken of de auto lekker zit. Het is de enige gelegenheid waarbij je de aandrijflijn, de ophanging en de remmen onder belasting kunt beoordelen — en je hebt er maar één.

Door Erik van der Veen
Laatst bijgewerkt:

Voorbereiding

De afspraken die je vooraf maakt

Het grootste deel van een geslaagde proefrit wordt geregeld vóór je vertrekt. Bel de verkoper en maak vier dingen expliciet: de motor moet koud zijn bij aankomst, de rit duurt minimaal twintig minuten, je wilt zelf rijden, en je wilt weten hoe de verzekering geregeld is. Een verkoper die daar moeilijk over doet, heeft daar meestal een reden voor.

Koude motor

Spreek af dat er die ochtend niet mee gereden is. Veel gebreken horen alleen bij een koude start.

Vaste route

Stad, buitenweg, snelweg en één stuk slecht wegdek. Minimaal twintig minuten, liefst een half uur.

Verzekering

Vraag wie er dekt en wat het eigen risico is. Bij particulieren: check of de polis andere bestuurders toestaat.

Rijbewijs & legitimatie

Neem ze mee. Een verkoper mag ze inzien maar niet houden of fotograferen zonder reden.

Doe de kentekencheck vóór de proefrit, niet erna. Als uit het register blijkt dat de auto een WOK-status heeft, geëxporteerd is gemeld of een onlogische kilometerstand kent, hoef je helemaal niet te rijden. Zie de kentekencheck-gids en de complete occasion-checklist.

De checklist

Vier fases, veertig punten

Werk ze in volgorde af. Neem je telefoon mee om per punt een notitie te maken — na afloop herinner je je hooguit de helft.

Vóór het instappen

  • Motor moet koud zijn — voel aan de motorkap bij aankomst.
  • Controleer de kentekencard tegen het VIN op de auto zelf.
  • Kijk onder de auto naar verse vlekken op de ondergrond.
  • Open de motorkap: olieniveau, kleur van de olie, koelvloeistof, verse sporen van lekkage.
  • Beoordeel de bandenprofielen en let op ongelijke slijtage links versus rechts.
  • Controleer of alle vier de banden hetzelfde merk en dezelfde DOT-leeftijd hebben.
  • Kijk langs de flanken bij strijklicht: kleurverschil verraadt spuitwerk.
  • Open en sluit elke deur, de klep en de motorkap — voel of ze soepel sluiten.

Bij het starten

  • Zet het contact aan zonder te starten: gaan alle waarschuwingslampjes áán en daarna uit?
  • Een lampje dat nooit aangaat, kan uit het dashboard zijn gesloopt.
  • Luister bij de eerste seconde naar rammelen — dat wijst op distributieketting of spanner.
  • Kijk in de spiegel naar uitlaatgassen: blauw is olie, wit is koelvloeistof, zwart is te rijke verbranding.
  • Laat de motor stationair draaien en luister naar onregelmatigheid of tikken.
  • Test alle elektronica stilstaand: airco, ruitbediening, stoelverwarming, navigatie, camera.

Tijdens het rijden

  • Rijd de eerste kilometers met het raam open en de radio uit.
  • Schakel door alle versnellingen, ook achteruit — knarsen wijst op synchromesh of koppeling.
  • Bij een automaat: let op schokken, aarzeling en zoekend schakelgedrag bij lage snelheid.
  • Test de koppeling op een helling: laat de auto langzaam optrekken en voel of hij doorslipt.
  • Rem stevig op een leeg stuk weg: trekt de auto naar één kant, trilt het pedaal, piept het?
  • Laat het stuur op een recht stuk even los: loopt de auto rechtdoor?
  • Rijd over een drempel of slecht wegdek en luister naar kloppen van de ophanging.
  • Neem een rotonde in beide richtingen en luister naar klikken (homokineet) of brommen (wiellager).
  • Rijd minstens vijf kilometer snelweg en let op trillingen in stuur of stoel bij 100–120 km/u.

Na afloop

  • Laat de motor warm stationair draaien en kijk of de koelventilator inschakelt.
  • Controleer opnieuw op lekkage nadat de auto op temperatuur is geweest.
  • Ruik aan de olie op de peilstok: brandlucht duidt op oververhitting.
  • Kijk of de temperatuurmeter tijdens de rit stabiel is gebleven.
  • Zet de airco maximaal koud en controleer of hij daadwerkelijk koelt.
  • Vraag de auto opnieuw koud te starten als er iets opviel — de tweede start zegt vaak meer.
  • Neem het APK-rapport en de onderhoudsfacturen mee en lees ze rustig thuis door.
  • Doe pas ná dit alles een bod, nooit tijdens de rit.

Geluiden

Wat je hoort en wat het kost

Rijd de eerste kilometers met de radio uit en één raam open. Deze acht geluiden dekken het merendeel van wat je tijdens een proefrit kunt betrappen.

Wat je hoort of voeltWaarschijnlijke oorzaakIndicatie kosten
Rammelen bij koude start, verdwijnt na secondenDistributieketting of kettingspanner€ 800 – € 2.500
Brommen dat toeneemt met de snelheidWiellager€ 180 – € 450
Klikken in de bocht bij lage snelheidHomokinetische koppeling / aandrijfas€ 250 – € 700
Piepen dat stopt bij intrappen koppelingDruklager€ 700 – € 1.600
Kloppen over drempelsStabilisatorstang of schokdemper€ 120 – € 700
Fluiten dat oploopt met het toerentalTurbo of aandrijfriem€ 90 – € 2.400
Trillend rempedaal bij afremmenKromme remschijven€ 250 – € 700
Tikken dat meeloopt met het motortoerentalKlepspeling of ernstiger motorschade€ 300 – onbepaald

Seizoen doet ertoe

  • In de zomer merk je een zwakke airco meteen; in de winter kun je hem nauwelijks beoordelen.
  • In de winter verraadt een zwakke accu of een moeizame dieselstart zichzelf direct.
  • Bij een elektrische auto vertekent kou de actieradius fors — beoordeel dan de SoH, niet de meter.
  • Regen maskeert kleine krassen en doffe lak; kijk bij een natte auto extra kritisch bij aflevering.

Veiligheid bij particuliere verkoop

  • Spreek af bij het woonadres van de verkoper, niet op een parkeerplaats langs de snelweg.
  • Neem iemand mee; twee paar oren horen meer dan één.
  • Geef nooit je autosleutels of rijbewijs “als onderpand” af tijdens een proefrit.
  • Neem geen contant geld mee naar een eerste bezichtiging.
  • Voel je je onder druk gezet om direct te beslissen? Dat is zelf al het signaal.

Na de proefrit: nooit direct tekenen

De sterkste onderhandelingspositie die je hebt, is de bereidheid om weg te lopen. Ga naar huis, lees het APK-rapport en de facturen door, controleer de bevindingen tegen je kentekencheck en bel morgen terug met een onderbouwd bod. Bij een auto boven de € 10.000 is een onafhankelijke aankoopkeuring van € 150 tot € 250 vrijwel altijd de goedkoopste verzekering die je kunt kopen.

FAQ

Veelgestelde vragen

Hoe lang moet een proefrit duren?

Minimaal twintig minuten en bij voorkeur een half uur. Kortere ritten zijn zinloos omdat de motor en de transmissie dan nauwelijks op temperatuur komen — en precies dan verdwijnen veel klachten juist óf komen ze pas opzetten. Zorg dat je route stad, buitenweg en snelweg combineert, plus minstens één stuk slecht wegdek.

Wie is verzekerd tijdens een proefrit?

Bij een dealer of erkend bedrijf rijd je doorgaans op de bedrijfsverzekering, vaak met een eigen risico dat op jou kan worden verhaald bij schade — vraag vooraf hoe hoog dat is. Bij een particuliere verkoper geldt de verzekering van de auto zelf, maar veel polissen dekken alleen de vaste bestuurder of hanteren een leeftijdsclausule. Laat de verkoper dat vooraf checken en zet de afspraak desnoods kort op papier.

Mag ik alleen een proefrit maken?

Bij een particulier vrijwel nooit, en dat is begrijpelijk: de verkoper geeft anders zijn auto mee aan een onbekende. Bij een dealer kan het soms wel. Zie het meerijden van de verkoper niet als beperking maar als kans: stel tijdens de rit gerichte vragen en let op hoe hij reageert als je een geluid opmerkt.

Waarom is koud starten zo belangrijk?

Veel gebreken laten zich alleen bij een koude motor horen: een rammelende distributieketting, piepende poelies, een zwakke accu, een rokende turbo of een lastig startende diesel. Een verkoper die de auto al warm heeft laten draaien vóór je komt, doet dat soms uit hoffelijkheid en soms met een reden. Spreek af dat de motor koud moet zijn en leg je hand op de motorkap bij aankomst.

Wat mag ik testen zonder de auto te beschadigen?

Alles wat je in normaal gebruik ook zou doen: stevig maar gecontroleerd remmen op een leeg stuk weg, volledig doorschakelen, sturen tot de aanslag bij lage snelheid, en de auto laten uitrollen om trillingen te voelen. Wat je niet doet is de motor koud uittrekken, met de handrem parkeerremtests uitvoeren of een launch maken. Blijft de verkoper twijfelen, doe de test dan met hem als bestuurder en beoordeel het als passagier.

Wat doe ik als ik iets hoor of voel?

Benoem het meteen, ter plekke, en vraag wat het is. Noteer het en beoordeel achteraf. Een goede verkoper kent zijn auto en kan de meeste geluiden verklaren. Blijft het antwoord vaag ("dat doen ze allemaal"), laat dan een onafhankelijke aankoopkeuring uitvoeren of loop weg. Er komt altijd een volgende auto.

Is een proefrit genoeg om een auto te beoordelen?

Nee. Een proefrit toetst het rijgedrag, maar zegt niets over registratiestatus, kilometerhistorie, openstaande recalls, schadeverleden of beslag. Combineer de rit altijd met een kentekencheck en, bij een duurdere auto, met een technische aankoopkeuring. De drie samen dekken vrijwel alle risico’s af.

Check het kenteken vóór je instapt

Status, historie en registratie controleer je in twee minuten. Pas als die kloppen, is een proefrit je tijd waard.

Vergelijk alle checkers

Wie schrijft dit?

Elk artikel wordt geschreven en geredigeerd door Erik van der Veen, oprichter van Kentekencheckers.nl. Lees meer over de auteur.

Bronnen

Primair RDW.nl en opendata.rdw.nl, aangevuld met Belastingdienst, ANWB, BOVAG en de officiële prijspagina’s van de aanbieders zelf. Onze methodologie.

Onafhankelijk

Geen betaalde plaatsing en geen aanbieder die zijn positie kan kopen. Waar een commerciële relatie bestaat, staat dat in de disclaimer.

Correctie melden

Klopt er iets niet of is een tarief gewijzigd? Meld het via contact — correcties worden doorgaans binnen twee werkdagen verwerkt.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch, fiscaal of technisch advies. Bedragen, tarieven en regels veranderen; controleer bij een concrete beslissing altijd de actuele situatie bij de RDW, de Belastingdienst of je verzekeraar.

Sponsor:erikvanderveen.nl(AI-trainer)